In de toekomst geschikt voor vogelsoorten als roerdomp, bruine kiekendief en grote karekiet

30-08-2010

NETTERDEN/AZEWIJN – Het gebied van de zandwinning en daarmee van de ontwikkeling van nieuwe natuur beslaat momenteel een gebied van zo’n veertig hectare. Op de planning tot 2020 wordt er met tachtig hectare uitgebreid in het Azewijnse Broek. De helft wordt afgegraven, de andere helft wordt nieuwe natuur. Op de lange termijnplanning van Dick Snippe, directeur van Netterden Zand en Grind BV, ontstaat een natuurgebied van 250 hectare.

Niet langer worden de baggergaten diepe meren met steile ‘wanden’. Er zijn regels en wetgeving opgesteld die op flora en fauna kansen moeten bieden. Er moet gezorgd worden voor biodiversiteit. “Daarom wordt hier de oever niet afgegraven en laat men in het meer eilandjes bestaan. En wordt er een geleidelijke overloop gecreëerd van nat naar drogere gedeeltes. Die afwisseling komt de soortendiversiteit ten goede.” Aan het woord is André Kaminski, directeur van Staring Advies. Hij staat op de Maatweg, aan de rand van het nieuwe natuurgebied op de grens van Oude IJsselstreek en Montferland.

De overgang van nat naar droog gebied verloopt geleidelijk (Foto: Gelderse Post)

Binnen de poort van het gebied waar Netterden BV zijn werkzaamheden doet maar ook investeert in nieuwe duurzame energiebronnen en de natuurontwikkeling, wijst Kaminski op de visdiefjes die boven de plas op zoek zijn naar voedsel. “De sternen broeden hier op de eilandjes. Er komen best bijzondere soorten voor. Soms rukken de vogelaars uit heel het land uit om hier in Azewijn bijvoorbeeld de krakeend, die hier zelfs heeft genesteld, of ‘s winters de grauwe franjepoot te spotten.”

In het diepere water zwemt een fuut en verschillende soorten eenden, waaronder duikeendjes. De oeverzwaluw nestelt in de steilere zandwallen. “Voor de oeverzwaluw wordt straks een andere nestlocatie gerealiseerd. Nu nestelen ze in ‘commercieel zand’. Dat had eigenlijk kunnen worden verkocht, maar ze laten het nu onaangeroerd zolang de vogels er in genesteld zijn.” Kaminski vertelt over de uitbreidingsplannen in het gebied. “Er wordt meer bosplantsoen aangelegd om het water, want dat is nu nog wat te pover. Veel soorten willen graag wat meer beschutting. Ook moet er een rietmoeras ontstaan van zo’n vier hectare. Hier, aan de overkant van de Maatweg zal nieuwe natte natuur ontstaan. Want Netterden gaat tot 2020 uitbreiden richting de Omsteg. In dat gebied zullen verschillende vormen van leefmilieus ontstaan.”

Riet
Zo heeft Kaminski hoge verwachtingen van het rietbos dat zal verrijzen. “Er zullen nieuwe soorten op af komen, die in deze streek in het verleden ook hebben geleefd. Vroeger waren de rivieren minder getemd. Watergangen traden regelmatig buiten hun oevers en zorgden voor natte gebieden, waar rietvelden ontstonden.”

Meer dan een eeuw geleden bestond het gebied zoals een heel groot deel van de Achterhoek vroeger, uit woeste gronden. Onbewoonbaar door de vele overstromingen. Maar ook leefgebied voor soorten die zich juist in dat milieu thuisvoelen. Langs de Maatweg gaat het meertje geleidelijk over via plasdrasgebied naar droger land. Kaminski wijst er op als hij zegt: “Ook hiervan profiteren soorten. De dynamische omgeving die zo gecreëerd wordt maakt bijvoorbeeld dat de beschermde rugstreeppad hier opduikt.” Dit is volgens Kaminski een voorbeeld voor ondernemingen in Nederland, dat angst voor de natuur vaak ongegrond is. “Maar je moet wel, zoals Netterden doet, zorgen dat als je een deel gaat afgraven, dat de dieren op een andere plek in het gebied, die voldoet aan hun soms specifieke eisen, terechtkunnen. Dat is ook de kunst: variatie en diversiteit bieden. Ieder jaar dezelfde mogelijkheden bieden aan de soorten en dat hoeft niet eens perse op precies dezelfde plek. Je ziet hier hoe pro-actief beleid kan worden gemaakt voor natuur.” Er zijn inmiddels zo’n honderd roepende rugstreeppadden geteld en volgens Kaminski kunnen dat er over een paar jaar wel vijfhonderd zijn. “En dan kan de populatie van deze kwetsbare soort tegen een stootje.”

Een ander goed teken is de aanwezigheid van 26 libellensoorten. Het geeft aan dat ook het water van de omliggende beekjes weer van goede kwaliteit is. “Je vindt hier op sommige plekken kwelwater, dat natuurlijk heel schoon is”, stelt Kaminski tevreden.

Roerdomp
Met de toekomstige plannen denkt Kaminski het gebied aantrekkelijk te kunnen maken voor soorten als de bruine kiekendief, roerdomp, waterral, blauwborst en grote karekiet. “Sinds vorig jaar doen we hier met de vogelwerkgroep broedvogelonderzoek. Dat gebeurde ook al voor planten en amfibieën. Dit jaar is dat uitgebreid met libellen en dagvlinders. Maar we willen ook in de waterlopen, stromingminnende soorten als bermpje, die al in de Reefse Wetering voorkomt, een plek geven.” soms moet een waterloop, zoals de Reefse Wetering een nieuw tracé krijgen voor de zandwinning. Volgens Kaminski hoeft dat geen probleem te zijn. “Je kunt soorten als de modderkruiper dan verplaatsen. Als de soort maar dezelfde leefomgeving terugvindt.”

Klompenpad
Om mensen te laten genieten wordt er in fases een ‘klompenpad’ aangelegd door een deel van het natuurgebied. “Je wilt mensen ook laten genieten van de natuur. Maar het is de kunst om het evenwicht daarin te vinden. Want als dieren steeds moeten vluchten kost hen dat veel energie.”

Ook is de bedoeling dat scholen er terechtkunnen voor natuureducatie en dat er excursies worden georganiseerd onder leiding van gidsen. Snippe: "Het is wel van belang dat het natuurgebied robuuster wordt en daarmee minder kwetsbaar. Daarvoor is een paar honderd hectare natuurontwikkeling nodig." Bovendien is het aanpalende gebied in beeld als een zogenaamd LOG (landbouwontwikkelingsgebied) en dat is volgens Snippe verre ideaal. "Een LOG vlak naast dit gebied zou doodzonde zijn. Wij zijn ook druk in overleg met de overheden om daar een oplossing voor te vinden."

Bron: Gelderse Post, 11-08-2010 week 32

Lees meer:

Grutto (Foto: Jan van den Berg)

> Terug naar 'Actueel'