Reisverslag studiereis Hitzacker 2010
30-08-2010
Voor de 3e keer organiseerde Stichting StaringAdvies een natuur-studiereis naar het Duitse Hitzacker aan de Elbe. Eind mei j.l. vertrokken we onder bezielende leiding van Jan te Kloeze, dé kenner van het gebied, met Staring Advies voor een studiereis naar natuur en landschap. Dit maal met een gemotiveerd gezelschap van 17 personen, allen afkomstig uit de regio Achterhoek/Liemers. De deelnemers hadden een zeer uiteenlopende interesse en kennisgebieden (flora en fauna), waardoor we elkaar prima aanvulden. De deelnemers zijn qua werk en/of privé specifiek in Oost Gelderland actief en betrokken bij natuur en landschap.
In het gebied liggen wat Nederlandse roots, doordat Prins Claus uit Hitzacker afkomstig is. Toen we vertrokken wisten we nog niet dat we kennis zouden maken met natuur en een landschapsbeeld; zoals het er in de Achterhoek vroeger ook uitgezien zal hebben. We maakten kennis met elementen die ons streefdoelen inhoud en beeldvorming geven, energielandschappen (met windmolens, energie-maïs, koolzaad en biovergisting). Maar ook mooie heggenlandschappen, fraaie zoom-mantelvegetaties, rivierduinen, de geheimen van het Elbedal met authentiek hardhout-ooibosjes, roggelelies en ortolanen bij Govelin, kraanvogels en nog 115 andere waargenomen vogelsoorten en een weelderige rijkdom aan vlinders en plantensoorten.
De studiereis begon, nadat we zondagochtend om 4 uur uit de Achterhoek vertrokken waren, in het Duitse Eschede met de eerste stop. Met hier ook direct boeiende verhalen van Jan te Kloeze. Daarna hadden we een drukke dag in de zuidhoek van het Elbedal. We bezochten o.a. Wistrow Luckau en de Trebeler Heide. Bij Jasebeck mochten we genieten van metersdikke, monumentale eiken in de uiterwaarden en een overvliegende zeearend. Toen we moe maar voldaan naar de auto terug liepen zat er in de schemering nog een bosuil op de uitkijk bij een boederij.
Dag 2 ging naar Govelin waar we een gebied met de “Feuerlelien” mochten bezoeken (www.lilienpfad.de voor meer info). Overal op boerderijen kom je de roggelelie tegen als regionaal symbool op het oude hout van de vakwerk huizen en zowaar op op deze locatie komt de lelie nog in het wild voor. De arme grond met minder dan 20 "bodenpunkte" en een natuurlijk agrarisch beheer zorgen er voor dat de lelie hier nog goed gedijt samen met andere akkerkruiden zoals de korenbloem, de klaprozen en bijzondere vogels zoals de ortolaan. Op deze locatie werden we hartelijk ontvangen door de familie Bergmann. Samen met Fred Bos, de deskundige in ons gezelschap werd de rondleiding verzorgd. De familie die dit allemaal beheert komt wel de grenzen tegen van wat financieel nog haalbaar is, omdat een "gangbaar bedrijf" blijkbaar toch meer oplevert dan agrarisch natuurbeheer, subsidiestromen van achter Brusselse bureaus gemanaged lijken te worden.
Tijdens ons bezoek aan Govelin werden Lilie-deskundige Fred Bos, André Kaminski en Jan te Kloeze nog door de plaatselijke krant geïnterviewd. Hierna vertrokken we verder langs de Elbe richting Dömitz naar klein Schmölen, een gebied met bijzondere zandduinen. Erg bijzondere gradiënten van de natte rivier naar de droge en arme rivierduintoppen, met een zeer specifieke vegetatie. Tegen de avond gingen we naar de visvijvers / karpermeren in Duchow (voormalig DDR). Deze kunstmatige meren zijn in de communistische tijd aangelegd voor karperkweek als locale voedselvoorziening. Hier zagen we onder andere de zeearend met visarend ruziën , kemphanen, kraanvogels, buidelmezen en veel roepende roodbuikvuurpadden.
Dag 3 is de dag van onze terugreis. Waren we op de eerste dag in een randgebied waar Ortolanen voorkwamen, nu bezochten we een kerngebied. We konden aan de gebiedsopbouw zien, welke elementen van groot belang zijn in een aantrekkelijk biotoop, met de Ortolaan als indicator van biodiversiteit. Elementen zijn bijvoorbeeld de gevarieerdheid van het landschap, voldoende variabel landgebruik, hakvruchten, enz. zodat er schuil- en nestgelegenheid is en voldoende voedsel zoals zaden en insecten voor de diverse vogelsoorten. Ook de gevaren van de zgn. energie maïs en van groene stroom, die hier juist een bedreiging voor de biodiversiteit vormt werden zichtbaar. Gestapelde subsidies zorgen ook daar voor maïs teelt puur voor energie. Afval verbouwen met schade aan de natuur en de lokale agrarische economie, hoezo duurzaam?
Onder weg bezochten we nog enkele cultuurhistorische plekken zoals het Rundlingdorp: Satemin. Een Rundling is een typische nederzetting van slavische volkeren die eeuwen geleden zijn neergestreken in dit gebied. Een karakteristiek rond markt/handelsplein met vakwerkbouw boerderijen daaromheen, allen naar het plein georiënteerd, met daar achter in een soort stervorm de landerijen liggende is erg typerend en opvallend. Dit was een soort eerste vorm van noaberschap / coöperatie, maar dan uit een hele andere tijd. Ook bezochten we nog een oud in ere hersteld Kerkenpad. Rond middernacht bereikten we weer de Achterhoek.
Al met al hebben we drie drukke, maar ook erg boeiende en leerzame dagen beleefd in het Elbegebied. Met een erg leuk gezelschap en bovendien veel geleerd omdat we verschillende disciplines bij elkaar mochten hebben (floristen, kwelspecialisten, vogelaars, insecten- en zoogdier-specialisten enz.). Ook leerden we een nieuw woord uit de Dikke van Dale. Volgens de floristen namelijk moeten we een nieuw waargenomen vogelsoort opzoeken in de Vogelflora!
Wil je in de Achterhoek een keer genieten van een mooi stukje natuur, mede geïnspireerd door het Elbegebied in Hitzacker. Ga dan eens koffiedrinken aan de Pasdijk 3, aan de weg Varsseveld-Aalten in de Theetuin ‘t Lerinkshof van Jan en Riky te Kloeze (www.theetuin-lerinkshof.nl). En mocht dit verhaal je nieuwsgierig gemaakt hebben, meld je daar dan vast aan; want gezien het enthousiasme van de groep, ga ik er vanuit dat ze volgend jaar weer gaan, of niet?
Tekst: Otto Willemsen
Lees meer:
